Digitalisering en AI ontwikkelen zich niet in een vacuüm. Tegelijkertijd krijgen organisaties te maken met arbeidsmarktkrapte, vergrijzing, geopolitieke onzekerheid, klimaatvraagstukken en veranderende verwachtingen vanuit de samenleving. De Rijksbrede Trendverkenning 2026 brengt deze ontwikkelingen daarom bewust bij elkaar in zeven samenhangende trendclusters.

Hoewel de verkenning primair is opgesteld voor de Rijksoverheid, is de achterliggende gedachte minstens zo relevant voor andere organisaties: strategische vraagstukken laten zich steeds moeilijker afzonderlijk oplossen.

De Rijksoverheid wil met de trendverkenning voorkomen dat grote ontwikkelingen uitsluitend vanuit afzonderlijke beleidsterreinen worden bekeken. AI heeft bijvoorbeeld gevolgen voor de arbeidsmarkt, maar ook voor veiligheid, energiegebruik, publieke dienstverlening en democratische weerbaarheid. Andersom hebben ontwikkelingen op die terreinen weer invloed op de manier waarop digitalisering en AI kunnen worden ingezet.

Dat integrale perspectief is ook interessant voor organisaties die momenteel hun data- en AI-strategie bepalen. Een AI-roadmap die uitsluitend beschrijft welke technologie wordt ingevoerd, mist een belangrijk deel van het vraagstuk. Welke werkzaamheden veranderen? Welke kennis wordt schaarser? Welke afhankelijkheden ontstaan van technologie- en dataleveranciers? En welke eisen stelt dit aan governance, leiderschap en de inrichting van de organisatie?

De trendverkenning onderstreept bovendien het belang van structureel vooruitkijken. De Rijksoverheid onderzoekt hoe dergelijke verkenningen onderdeel kunnen worden van een bredere strategische cyclus. Daarmee verschuift toekomstverkenning van een incidentele exercitie naar een instrument voor strategie en besluitvorming.

Voor data en AI is dat een relevante benadering. De technologie verandert snel, maar investeringen in datafundamenten, processen, competenties en governance hebben vaak jarenlang gevolgen. Juist daarom moeten keuzes van vandaag niet alleen worden beoordeeld op directe efficiency, maar ook op hun bijdrage aan de toekomstige wendbaarheid van de organisatie.

De Rijksbrede Trendverkenning laat zien dat grote ontwikkelingen steeds sterker met elkaar verweven raken. Voor organisaties betekent dit dat ook een data- en AI-strategie onderdeel moet zijn van de bredere organisatiestrategie.

Bij Caronne zien we dezelfde ontwikkeling. Succesvolle inzet van data en AI vraagt niet alleen om technologie, maar ook om keuzes over mensen, processen, governance en investeringen. Juist door die onderwerpen gezamenlijk te bekijken, kan AI bijdragen aan duurzame businesswaarde en een organisatie die beter voorbereid is op verandering.


(Kennisbank Openbaar Bestuur, artikel, 2026-08-25)